Η λιθοτριψία είναι μια ιατρική διαδικασία που έχει ως στόχο τον θρυμματισμό ή τη διάλυση των λίθων (πέτρων) που σχηματίζονται στο ουροποιητικό σύστημα, στα νεφρά, στον ουρητήρα ή και στην ουροδόχο κύστη. Οι λίθοι αυτοί (λιθιάσεις) δημιουργούνται όταν διάφορες ουσίες όπως άλατα, ασβέστιο, ουρικό οξύ, κ.λπ., δεν αποβάλλονται κανονικά και σχηματίζουν μικρούς ή μεγαλύτερους κρυστάλλους/πέτρες.
Η παρουσία λίθου (Ουρολιθίαση) μπορεί να οδηγήσει σε έντονο πόνο (κωλικός νεφρού), αιματουρία (αίμα στα ούρα), συχνές ουρολοιμώξεις ή και απόφραξη της ροής των ούρων. Η λιθοτριψία επιλέγεται όταν η συντηρητική παρακολούθηση ή η αυτοαπόπτωση του λίθου δεν είναι εφικτή ή ασφαλής, δηλαδή όταν ο λίθος είναι μεγάλος, προκαλεί συμπτώματα ή κινδυνεύει να δημιουργήσει επιπλοκές.
Ποιες τεχνικές υπάρχουν και πώς γίνονται
Υπάρχουν διάφορες τεχνικές λιθοτριψίας, κατάλληλες για διαφορετικές καταστάσεις ανάλογα με το μέγεθος, τη θέση και τη σύσταση του λίθου.
1. Εξωσωματική λιθοτριψία με κρουστικά κύματα (ESWL)
Στη μέθοδο αυτή, ένας εξειδικευμένος εξοπλισμός παράγει κρουστικά κύματα που εστιάζονται εξωτερικά στο σώμα πάνω στον λίθο, διασπώντας τον σε μικρότερα κομμάτια που στη συνέχεια αποβάλλονται φυσικά μέσω των ούρων.
Η διαδικασία δεν απαιτεί τομή, συνήθως δεν χρειάζεται γενική αναισθησία, και μπορεί να γίνει σε εξωτερικό ιατρείο ή νοσοκομείο χωρίς μεγάλες νοσηλείες. Η διάρκεια της συνεδρίας κυμαίνεται περίπου στα 20-45 λεπτά, ανάλογα με τη θέση και το μέγεθος του λίθου.
2. Ενδοσκοπική / ουρητηροσκοπική/laser λιθοτριψία
Σε αυτή τη μέθοδο, μέσω της ουρήθρας και της ουροδόχου κύστης εισάγεται ένα ενδοσκόπιο που φτάνει ως τον ουρητήρα ή τον νεφρό και με χρήση laser ή άλλων εργαλείων ο λίθος διασπάται ή αφαιρείται. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για λίθους που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με ESWL ή βρίσκονται σε δύσκολη θέση ή είναι πιο σκληροί.
3. Διαδερμική νεφρολιθοτριψία (PCNL)
Για μεγάλους ή πολύπλοκους λίθους (>2 cm συνήθως), γίνεται μικρή τομή στη ράχη του ασθενή για να προσεγγιστεί ο νεφρός και ο λίθος να κατακερματιστεί με ειδικά εργαλεία. Αυτή η μέθοδος είναι πιο επεμβατική, με μεγαλύτερο χρόνο ανάρρωσης, αλλά υψηλά ποσοστά επιτυχίας.
Διαδικασία – Προετοιμασία & Ανάρρωση
Πριν τη διαδικασία
- Ο ασθενής υποβάλλεται σε διαγνωστικές εξετάσεις (π.χ. γενική αίματος, ούρων, ακτινογραφίες/υπερήχους).
- Ενημερώνεται για το είδος αναισθησίας ή καταστολής που θα χρειαστεί – σε πολλές περιπτώσεις μεθόδων όπως ESWL δεν απαιτείται γενική αναισθησία.
- Ενημερώνεται να διακόψει αντιπηκτική αγωγή ή άλλα φάρμακα αν χρειάζεται.
Κατά τη διάρκεια
Ο ασθενής τοποθετείται στη σωστή θέση (ανάλογα με τη μέθοδο). Ο ουρολόγος εστιάζει το μηχάνημα ή εισάγει το ενδοσκόπιο και προχωρά στη θραύση ή αφαίρεση του λίθου. Η διάρκεια εξαρτάται από το μέγεθος/θέση του λίθου (π.χ. 30-40 λεπτά για ESWL).
Μετεγχειρητικά / Ανάρρωση
- Ο ασθενής μπορεί να χρειάζεται να παραμείνει για λίγες ώρες ή ημέρα-δύο στο νοσοκομείο, ανάλογα με τη μέθοδο.
- Πρέπει να πίνει αρκετά υγρά ώστε τα θραύσματα του λίθου να αποβληθούν φυσικά.
- Μπορεί να υπάρχει ήπιος πόνος κατά την αποβολή των θραυσμάτων, αιματουρία ή δυσφορία στην ούρηση. Ο ασθενής ενημερώνεται για τα συμπτώματα αυτά.
- Ο γιατρός θα κανονίσει επανέλεγχο για να διαπιστωθεί ότι ο λίθος έχει απομακρυνθεί ή μειωθεί επαρκώς.
Πόσο κοστίζει η λιθοτριψία στην Ελλάδα
Η ακριβής τιμή της διαδικασίας εξαρτάται από παράγοντες όπως:
- Ο τύπος της μεθόδου (ESWL, laser, PCNL)
- Το μέγεθος, η θέση και η σύσταση του λίθου
- Ο ιατρικός εξοπλισμός και η κλινική/νοσοκομείο
- Η ανάγκη για νοσηλεία, αναισθησίας, απλού εξωτερικού ασθενή κ.ά.
Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, η μέθοδος ESWL θεωρείται «χαμηλού κόστους σε σχέση με άλλες επεμβάσεις». Ωστόσο, δεν υπάρχει ενιαίο τιμολόγιο που να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις δημόσια, η τιμή μπορεί να διαφέρει σημαντικά.
Επιπλέον, ασφαλιστικά ταμεία και ιδιωτικά ασφαλιστήρια καλύπτουν σε πολλές περιπτώσεις, για παράδειγμα, για λιθοτριψία αναφέρεται ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες «συνήθως καλύπτουν εξ ολοκλήρου τη νοσηλεία». Για να έχετε μια εκτίμηση: σε ιδιωτικές κλινικές στην Ελλάδα, μία συνεδρία ESWL μπορεί να κυμαίνεται από μερικές χιλιάδες ευρώ, ανάλογα με τις παραπάνω παραμέτρους (πρέπει να ρωτήσετε τη συγκεκριμένη κλινική για προσφορά).
Γιατί είναι σημαντική και ποιες είναι οι προφυλάξεις
Γιατί είναι σημαντική
- Εξοικονομεί από τον ασθενή την ανάγκη για περισσότερο επεμβατικές χειρουργικές επεμβάσεις με τομές.
- Μειώνει τον μετεγχειρητικό πόνο, τον χρόνο ανάρρωσης και τις ημέρες νοσηλείας.
- Συμβάλλει στην αποφυγή επιπλοκών όπως απόφραξη του ουροποιητικού, νεφρική βλάβη ή λοιμώξεις.
Προφυλάξεις / Πιθανοί κίνδυνοι
- Δεν είναι κατάλληλη για όλους τους λίθους, η θέση, το μέγεθος και η σύσταση του λίθου επηρεάζουν αν η μέθοδος θα είναι αποτελεσματική.
- Κατά τη διάρκεια της θραύσης και της αποβολής των θραυσμάτων μπορεί να υπάρξει πόνος ή προσωρινή αιματουρία.
- Απαραίτητη είναι η ενυδάτωση και η παρακολούθηση από ιατρό, αν υπάρξουν συμπτώματα όπως πυρετός, έντονος πόνος ή αιμορραγία πρέπει να ενημερωθεί άμεσα ο γιατρός.
Συμβουλές για τον ασθενή
- Συνεργαστείτε πλήρως με τον ουρολόγο/χειρουργό σας: ενημερώστε για φάρμακα, παθήσεις, αλλεργίες.
- Πίνετε άφθονα υγρά μετά τη διαδικασία για να βοηθήσετε την αποβολή των θραυσμάτων του λίθου.
- Ακολουθήστε τις οδηγίες για ανάπαυση ή περιορισμό δραστηριοτήτων, πολλές φορές ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει γρήγορα στην καθημερινότητά του, αλλά είναι σημαντική η φροντίδα.
- Μετά τη διαδικασία, εξετάστε την πιθανότητα αλλαγής τρόπου ζωής ή διατροφής που θα μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής της λιθίασης.
Συχνές Ερωτήσεις
Πονάει η διαδικασία της λιθοτριψίας;
Στις περισσότερες περιπτώσεις η διαδικασία ESWL γίνεται χωρίς μεγάλη ενόχληση ή με τοπική/ελαφριά αναισθησία. Ωστόσο μπορεί να υπάρξει πόνος όταν τα θραύσματα του λίθου αποβάλλονται, ο ιατρός συνήθως χορηγεί αναλγητικά.
Πόσος χρόνος χρειάζεται για να επιστρέψω στην κανονική ζωή;
Αν η μέθοδος είναι εξωσωματική και δεν χρειάζεται νοσηλεία, ο ασθενής μπορεί να φύγει την ίδια ή την επόμενη ημέρα. Σε πιο επεμβατικές μεθόδους απαιτείται περισσότερος χρόνος ανάρρωσης.
Μπορεί να ξαναγίνει λίθος μετά τη λιθοτριψία;
Ναι, η λιθοτριψία αντιμετωπίζει τον ήδη υπάρχοντα λίθο, αλλά δεν εξαλείφει πάντα τον παράγοντα που τον δημιούργησε. Για το λόγο αυτό συνιστάται παρακολούθηση και αλλαγές στη διατροφή/υγρά.
Καλύπτεται από το ασφαλιστικό ταμείο;
Σε πολλές περιπτώσεις η διαδικασία καλύπτεται εν μέρει ή εξ ολοκλήρου από δημόσιες ασφαλίσεις ή ιδιωτικά συμβόλαια. Ωστόσο καλό είναι να επιβεβαιώσετε με τον φορέα σας πριν την διαδικασία.
Πότε δεν ενδείκνυται η εξωσωματική λιθοτριψία;
Όταν ο λίθος είναι πολύ μεγάλος, σε δύσκολη θέση, έχει πολύ σκληρή σύσταση ή όταν υπάρχουν άλλες συνυπάρχουσες παθήσεις που καθιστούν τη διαδικασία λιγότερο αποτελεσματική, τότε ενδέχεται να χρειάζεται ενδοσκοπική ή διαδερμική μέθοδος.
Συμπέρασμα
Η λιθοτριψία αποτελεί σήμερα μία ασφαλή, αποτελεσματική και σχετικά «απλή» λύση για τη θεραπεία της λιθίασης του ουροποιητικού σε πολλές περιπτώσεις. Επιλέγοντας την κατάλληλη τεχνική, σε συνδυασμό με τη σωστή προετοιμασία και μετεγχειρητική φροντίδα, πολλοί ασθενείς επανέρχονται γρήγορα στην καθημερινότητά τους. Παράλληλα, είναι σημαντικό να λαμβάνονται μέτρα πρόληψης για την αποφυγή υποτροπών.
