Η χρόνια προστατίτιδα αποτελεί μία από τις πιο συχνές ουρολογικές παθήσεις στους άνδρες κάτω των 50 ετών, με σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής, την ψυχολογία και τη σεξουαλική λειτουργία. Παρά το ότι δεν αποτελεί απειλητική για τη ζωή ασθένεια, συχνά συνδέεται με στυτική δυσλειτουργία (ΣΔ), ελάττωση της επιθυμίας και διαταραχές στην εκσπερμάτιση. Η κατανόηση του μηχανισμού της σχέσης μεταξύ προστατίτιδας και στυτικής δυσλειτουργίας είναι κρίσιμη για τη σωστή διάγνωση και θεραπεία.
Τι είναι η χρόνια προστατίτιδα;
Η προστατίτιδα είναι φλεγμονή του προστάτη, του μικρού αδένα που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και παράγει μέρος του σπερματικού υγρού. Υπάρχουν διάφοροι τύποι προστατίτιδας, σύμφωνα με την ταξινόμηση του National Institutes of Health (NIH):
- Οξεία βακτηριακή προστατίτιδα (Κατηγορία I): Προκαλείται από λοίμωξη, με έντονα συμπτώματα (πυρετό, πόνο, δυσουρία).
- Χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα (Κατηγορία II): Επανεμφανιζόμενες λοιμώξεις από το ίδιο βακτήριο, με ήπια αλλά επίμονα συμπτώματα.
- Χρόνιο πυελικό άλγος / μη βακτηριακή προστατίτιδα (Κατηγορία III): Η πιο συχνή μορφή (90% των περιπτώσεων). Δεν ανευρίσκεται σαφής μικροβιακή αιτία.
- Ασυμπτωματική φλεγμονώδης προστατίτιδα (Κατηγορία IV): Δεν προκαλεί συμπτώματα και συνήθως εντοπίζεται τυχαία.
Η χρόνια μορφή χαρακτηρίζεται από πόνο ή δυσφορία στην πύελο για πάνω από 3 μήνες, χωρίς εμφανή μικροβιακή αιτία. Συχνά συνοδεύεται από ερεθιστικά ουρολογικά συμπτώματα και σεξουαλικές δυσλειτουργίες.
Πώς συνδέεται με τη στυτική δυσλειτουργία;
Η στυτική δυσλειτουργία (ΣΔ) ορίζεται ως η αδυναμία επίτευξης ή διατήρησης στύσης ικανής για ικανοποιητική σεξουαλική επαφή. Η σχέση της με τη χρόνια προστατίτιδα είναι πολυπαραγοντική, δηλαδή οφείλεται σε συνδυασμό σωματικών, νευρολογικών, ψυχολογικών και φλεγμονωδών μηχανισμών.
1. Φλεγμονή και τοπική βλάβη
Η χρόνια φλεγμονή του προστάτη προκαλεί:
- απελευθέρωση κυτοκινών και προσταγλανδινών που διαταράσσουν τη λειτουργία των αγγείων του πέους,
- νευρική υπερευαισθησία στην πύελο,
- και μικροαγγειακές αλλοιώσεις που εμποδίζουν την ομαλή αιμάτωση του σηραγγώδους σώματος.
Αποτέλεσμα: μειωμένη αιματική ροή άρα δυσκολία στύσης.
2. Ψυχολογικοί μηχανισμοί
Ο χρόνιος πόνος, η ανησυχία για τη σεξουαλική απόδοση, η κατάθλιψη και η αίσθηση “ανδρικής αποτυχίας” ενισχύουν το άγχος επίδοσης, δημιουργώντας φαύλο κύκλο μεταξύ πόνου και σεξουαλικής δυσλειτουργίας.
3. Ορμονικοί και νευρικοί παράγοντες
Η φλεγμονή μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή τεστοστερόνης, ενώ οι επανειλημμένες φλεγμονές διαταράσσουν τα προστατικά νευρικά πλέγματα, επηρεάζοντας τη νευρική διέγερση που απαιτείται για τη στύση.
4. Πόνος κατά τη σεξουαλική πράξη
Ο πόνος στο περίνεο, στους όρχεις ή κατά την εκσπερμάτιση οδηγεί πολλούς άνδρες σε αποφυγή της σεξουαλικής επαφής, με αποτέλεσμα δευτερογενή ψυχογενή ΣΔ.
Γιατί η θεραπεία είναι δύσκολη;
Η χρόνια προστατίτιδα δεν είναι πάντα βακτηριακής αιτιολογίας, επομένως τα αντιβιοτικά δεν είναι πάντοτε αποτελεσματικά. Επιπλέον:
- Η φλεγμονή συχνά επιμένει παρότι η λοίμωξη έχει εξαφανιστεί.
- Η περιοχή έχει φτωχή αιμάτωση, οπότε η δράση των φαρμάκων είναι περιορισμένη.
- Συχνά συνυπάρχουν ψυχοσωματικοί παράγοντες που χρειάζονται πολυπαραγοντική προσέγγιση.
Διαγνωστική προσέγγιση
Η διάγνωση απαιτεί συνδυασμό:
- Κλινικής εξέτασης (ψηλάφηση προστάτη, εκτίμηση πόνου),
- Καλλιεργειών ούρων και προστατικού υγρού,
- Εξετάσεων αίματος (PSA, δείκτες φλεγμονής),
- Υπερηχογραφήματος προστάτη ή διορθικού υπερήχου,
- Ερωτηματολογίων όπως το NIH-CPSI (για εκτίμηση πόνου και συμπτωμάτων).
Στυτική δυσλειτουργία μπορεί να εκτιμηθεί με:
- Ιστορικό και κλινική συνέντευξη,
- Δοκιμασίες στύσης (π.χ. Doppler πέους),
- Ορμονικό έλεγχο (τεστοστερόνη, προλακτίνη, θυρεοειδικές ορμόνες).
Θεραπευτικές επιλογές
Η προσέγγιση είναι πολυπαραγοντική και εξατομικευμένη.
1. Φαρμακευτική αγωγή
- Αντιβιοτικά: μόνο αν υπάρχει τεκμηριωμένη λοίμωξη.
- Α-αποκλειστές: χαλαρώνουν τους μυς του προστάτη και της ουροδόχου κύστης, μειώνοντας τα ερεθιστικά συμπτώματα.
- Αντιφλεγμονώδη και κορτικοστεροειδή σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
- Αναστολείς PDE5 για τη βελτίωση της στύσης και της αιματικής ροής.
2. Φυσικοθεραπεία – Βιοανάδραση
Η χαλάρωση των πυελικών μυών, οι ασκήσεις Kegel, η θερμοθεραπεία και η ηλεκτροδιέγερση μειώνουν τον πόνο και βελτιώνουν την αιμάτωση.
3. Ψυχολογική υποστήριξη
Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT) βοηθά στη μείωση του άγχους και της κατάθλιψης. Η συμμετοχή του/της συντρόφου είναι κρίσιμη για την αποκατάσταση της σεξουαλικής αυτοπεποίθησης.
4. Τροποποίηση τρόπου ζωής
- Αποφυγή αλκοόλ, καφεΐνης, καυτερών τροφών.
- Τακτική σωματική άσκηση (βελτιώνει την κυκλοφορία και μειώνει το στρες).
- Επαρκής ύπνος και διαχείριση άγχους.
- Αποχή από παρατεταμένη καθιστική θέση (π.χ. χρήση εργονομικού καθίσματος).
- Τακτική σεξουαλική δραστηριότητα, καθώς βοηθά στην αποσυμφόρηση του προστάτη.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί η χρόνια προστατίτιδα να προκαλέσει μόνιμη στυτική δυσλειτουργία;
Σπάνια. Στις περισσότερες περιπτώσεις η ΣΔ είναι αναστρέψιμη όταν αντιμετωπιστεί η φλεγμονή και αποκατασταθεί η ψυχολογική ισορροπία.
Είναι η στυτική δυσλειτουργία πάντα ψυχολογική;
Όχι. Αν και οι ψυχολογικοί παράγοντες παίζουν ρόλο, υπάρχουν βιολογικοί μηχανισμοί (φλεγμονή, αγγειακή δυσλειτουργία, νευρική βλάβη) που συνεισφέρουν σημαντικά.
Πόσο διαρκεί η θεραπεία;
Συνήθως απαιτούνται εβδομάδες έως μήνες. Η χρόνια προστατίτιδα χρειάζεται υπομονή και συνέπεια, δεν υπάρχει “μαγικό χάπι”.
Επηρεάζει τη γονιμότητα;
Η χρόνια φλεγμονή μπορεί να μειώσει την ποιότητα του σπέρματος, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις η γονιμότητα αποκαθίσταται μετά τη θεραπεία.
Συμπέρασμα
Η χρόνια προστατίτιδα και η στυτική δυσλειτουργία αποτελούν δύο στενά συνδεδεμένες παθήσεις, που απαιτούν ολιστική αντιμετώπιση. Ο συνδυασμός ιατρικής, ψυχολογικής και φυσιοθεραπευτικής παρέμβασης, μαζί με υγιεινό τρόπο ζωής, μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας και της ποιότητας ζωής.
Η έγκαιρη επίσκεψη σε ουρολόγο εξειδικευμένο στις ανδρολογικές παθήσεις είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα. Η χρόνια προστατίτιδα δεν είναι “καταδίκη” — με σωστή διάγνωση, επιμονή και καθοδήγηση, η στυτική λειτουργία μπορεί να αποκατασταθεί πλήρως.
