Αντιμετώπιση χρόνιας προστατίτιδας. Μόνιμη λύση σε προστατίτιδα που επιμένει
Η προστατίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες και πιο ενοχλητικές παθήσεις του ανδρικού ουροποιητικού συστήματος. Τα τελευταία χρόνια, τα κρουστικά κύματα χαμηλής έντασης (Low Intensity Shockwave Therapy – Li-ESWT) έχουν αναδειχθεί ως μια καινοτόμος, μη επεμβατική θεραπευτική επιλογή, ιδιαίτερα για τη χρόνια προστατίτιδα και το σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου.
Τι είναι η προστατίτιδα
Η προστατίτιδα είναι φλεγμονή ή δυσλειτουργία του προστάτη αδένα και διακρίνεται σε:
- οξεία βακτηριακή προστατίτιδα
- χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα
- χρόνια προστατίτιδα / σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου (CPPS)
- ασυμπτωματική φλεγμονώδη προστατίτιδα
Η πιο συχνή και δύσκολη στη θεραπεία μορφή είναι η χρόνια μη βακτηριακή προστατίτιδα, όπου τα αντιβιοτικά συχνά δεν προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση.
Ποια είναι τα συμπτώματα της προστατίτιδας
Τα συμπτώματα ποικίλλουν και συχνά επηρεάζουν έντονα την ποιότητα ζωής:
- πόνος στο περίνεο, στους όρχεις ή στη μέση
- δυσκολία ή πόνος στην ούρηση
- συχνοουρία ή νυκτουρία
- πόνος κατά την εκσπερμάτιση
- αίσθημα βάρους ή πίεσης στην πύελο
- σεξουαλική δυσλειτουργία
Τι είναι τα κρουστικά κύματα
Τα κρουστικά κύματα είναι ηχητικά κύματα χαμηλής έντασης, τα οποία εφαρμόζονται εξωτερικά στην περιοχή του περινέου ή της πυέλου. Δεν πρόκειται για ηλεκτρισμό ή ακτινοβολία, αλλά για μηχανική ενέργεια που διεγείρει τους ιστούς.
Η τεχνολογία αυτή χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια στην ορθοπαιδική και την αποκατάσταση και πλέον εφαρμόζεται με επιτυχία και στην ουρολογία.
Πώς λειτουργούν τα κρουστικά κύματα στην προστατίτιδα
Η θεραπεία με κρουστικά κύματα:
- βελτιώνει τη μικροκυκλοφορία του αίματος
- μειώνει τη φλεγμονή
- χαλαρώνει τους σπασμούς των μυών του πυελικού εδάφους
- μειώνει τη νευρογενή υπερευαισθησία
- ενεργοποιεί μηχανισμούς αυτοΐασης των ιστών
Αποτέλεσμα είναι η σταδιακή μείωση του πόνου και η βελτίωση των ουρολογικών και σεξουαλικών συμπτωμάτων.
Πότε ενδείκνυται η θεραπεία με κρουστικά κύματα
Η θεραπεία συνιστάται κυρίως σε:
- χρόνια προστατίτιδα
- σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου
- ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται σε φάρμακα
- περιπτώσεις όπου ο πόνος είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα
Δεν αντικαθιστά την αγωγή σε οξεία βακτηριακή προστατίτιδα, αλλά μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Πώς γίνεται η θεραπεία στην πράξη
- Η συνεδρία διαρκεί περίπου 15-20 λεπτά
- Δεν απαιτείται αναισθησία
- Εφαρμόζεται εξωτερικά
- Ο ασθενής επιστρέφει άμεσα στις δραστηριότητές του
Συνήθως απαιτούνται 4-6 συνεδρίες, 1-2 φορές την εβδομάδα, ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.
Είναι επώδυνη η θεραπεία;
Όχι. Η πλειονότητα των ασθενών περιγράφει τη θεραπεία ως:
- ανώδυνη ή ήπια ενοχλητική
- χωρίς μετεγχειρητικό πόνο
- χωρίς χρόνο αποκατάστασης
Πλεονεκτήματα των κρουστικών κυμάτων
- Μη επεμβατική μέθοδος
- Χωρίς φαρμακευτικές παρενέργειες
- Δεν απαιτεί χειρουργείο
- Βελτιώνει την ποιότητα ζωής
- Μπορεί να συνδυαστεί με άλλες θεραπείες
Υπάρχουν παρενέργειες ή κίνδυνοι;
Οι παρενέργειες είναι σπάνιες και ήπιες:
- παροδική ενόχληση
- ελαφρύ τοπικό ερύθημα
Δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές επιπλοκές όταν η θεραπεία γίνεται από εξειδικευμένο ουρολόγο.
FAQ – Συχνές Ερωτήσεις
Πόσο γρήγορα φαίνονται αποτελέσματα από τα κρουστικά κύματα στην προστατίτιδα;
Τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα για όλους, αλλά στην πλειονότητα των ασθενών παρατηρείται σταδιακή βελτίωση μέσα στις πρώτες 2-4 εβδομάδες. Συνήθως:
- αρχικά μειώνεται η ένταση του πόνου
- στη συνέχεια βελτιώνονται τα ουρολογικά συμπτώματα
- τέλος, παρατηρείται βελτίωση στη γενικότερη ποιότητα ζωής
Το μέγιστο θεραπευτικό όφελος εμφανίζεται συνήθως λίγες εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση του κύκλου, καθώς τα κρουστικά κύματα ενεργοποιούν μηχανισμούς επούλωσης που συνεχίζουν να λειτουργούν και μετά το τέλος της θεραπείας.
Τα αποτελέσματα της θεραπείας είναι μόνιμα;
Σε πολλούς ασθενείς, τα αποτελέσματα διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, από αρκετούς μήνες έως και χρόνια. Ωστόσο, επειδή η χρόνια προστατίτιδα είναι μια πολυπαραγοντική κατάσταση, δεν μπορεί να δοθεί απόλυτη εγγύηση μονιμότητας.
Σε περιπτώσεις υποτροπής των συμπτωμάτων, μπορεί να εφαρμοστεί επαναληπτικός κύκλος θεραπειών, ο οποίος συνήθως είναι μικρότερης διάρκειας και προσφέρει εκ νέου ανακούφιση.
Είναι τα κρουστικά κύματα αποτελεσματικά σε όλες τις μορφές προστατίτιδας;
Η θεραπεία με κρουστικά κύματα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στη χρόνια μη βακτηριακή προστατίτιδα και στο σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου.
Δεν αποτελεί πρώτη επιλογή σε:
- οξεία βακτηριακή προστατίτιδα
- ενεργή λοίμωξη με πυρετό
Σε αυτές τις περιπτώσεις προηγείται φαρμακευτική αγωγή. Ο ουρολόγος είναι εκείνος που θα κρίνει αν και πότε μπορεί να ενταχθεί η θεραπεία με κρουστικά κύματα στο θεραπευτικό πλάνο.
Μπορεί η θεραπεία να συνδυαστεί με φάρμακα ή άλλες θεραπείες;
Ναι, και μάλιστα συχνά ο συνδυασμός θεραπειών προσφέρει τα καλύτερα αποτελέσματα. Τα κρουστικά κύματα μπορούν να συνδυαστούν με:
- αντιφλεγμονώδη φάρμακα
- μυοχαλαρωτικά
- φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους
- αλλαγές στον τρόπο ζωής
Ο συνδυασμός αυτός αντιμετωπίζει όχι μόνο το σύμπτωμα, αλλά και τους μηχανισμούς που συντηρούν τον χρόνιο πόνο.
Υπάρχουν παρενέργειες ή κίνδυνοι από τα κρουστικά κύματα;
Η θεραπεία θεωρείται εξαιρετικά ασφαλής όταν εφαρμόζεται από εξειδικευμένο ιατρό. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σπάνιες και ήπιες, όπως:
- παροδική τοπική ενόχληση
- ήπια ερυθρότητα στο σημείο εφαρμογής
Δεν έχουν αναφερθεί σοβαρές επιπλοκές, ενώ δεν επηρεάζεται η γονιμότητα ή η σεξουαλική λειτουργία.
Πόσες συνεδρίες χρειάζονται συνήθως;
Ο τυπικός θεραπευτικός κύκλος περιλαμβάνει 4 έως 6 συνεδρίες, μία ή δύο φορές την εβδομάδα. Ο ακριβής αριθμός καθορίζεται από:
- τη διάρκεια των συμπτωμάτων
- τη βαρύτητα του πόνου
- την ανταπόκριση του ασθενούς
Σε χρόνιες και πιο βαριές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή του πρωτοκόλλου.
Είναι η θεραπεία επώδυνη ή χρειάζεται αναισθησία;
Όχι. Η θεραπεία:
- δεν απαιτεί αναισθησία
- δεν προκαλεί πόνο
- δεν έχει χρόνο αποκατάστασης
Οι περισσότεροι ασθενείς τη χαρακτηρίζουν ως άνετη και καλά ανεκτή, γεγονός που την καθιστά ιδανική για όσους αποφεύγουν επεμβατικές λύσεις.
Καλύπτεται η θεραπεία από τα ασφαλιστικά ταμεία;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η θεραπεία με κρουστικά κύματα δεν καλύπτεται από δημόσια ασφαλιστικά ταμεία, καθώς θεωρείται σύγχρονη και καινοτόμος μέθοδος.
Το κόστος διαφέρει ανάλογα με:
- τον αριθμό συνεδριών
- το ιατρικό κέντρο
- τον εξοπλισμό που χρησιμοποιείται
Συνιστάται ενημέρωση από τον θεράποντα ουρολόγο.
Συμπέρασμα
Η θεραπεία της προστατίτιδας με κρουστικά κύματα αποτελεί μια ασφαλή, αποτελεσματική και σύγχρονη επιλογή, ιδιαίτερα για ασθενείς με χρόνια συμπτώματα που δεν ανταποκρίνονται στη συμβατική αγωγή. Με ελάχιστη επιβάρυνση και σημαντικά οφέλη, προσφέρει ουσιαστική βελτίωση στην ποιότητα ζωής και αξίζει να συζητηθεί με τον θεράποντα ουρολόγο.
Ο ιατρός μας κ. Κατσένης, γράφει:
Η εφαρμογή κρουστικών κυμάτων απευθείας στο πέος αποτελεί μια επαναστατική, ανώδυνη μέθοδο θεραπείας του αιτίου και όχι μόνο του συμπτώματος της στυτικής δυσλειτουργίας. Οι υπέρηχοι (κρουστικά) προκαλούν τη δημιουργία νέων αγγείων σε αυτό, αυξάνοντας την παροχή αίματος, την ποιότητα και τη διάρκεια της στύσης, χωρίς την παραμικρή παρενέργεια. Έτσι, οι ασθενείς απαλλάσσονται από την ανάγκη λήψης φαρμάκων, που σε πολλές περιπτώσεις είτε δεν έχει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, είτε έχει ανεπιθύμητες ενέργειες.
«Η στύση είναι ένα αιμοδυναμικό-νευραγγειακό φαινόμενο και για να πραγματοποιηθεί χρειάζεται επαρκή αρτηριακή αιματική ροή προς το πέος και ακέραιο φλεβοαποφρακτικό μηχανισμό. Η φυσιολογική στυτική λειτουργία προϋποθέτει φυσιολογική ανατομία, αγγείωση, νεύρωση, ορμονικό περιβάλλον και επιθυμία. Η στυτική δυσλειτουργία δεν είναι άλλο παρά η επίμονη ανικανότητα επίτευξης ή διατήρησης μιας στύσης επαρκούς για ικανοποιητική σεξουαλική επαφή μέχρι την εκσπερμάτιση ή μέχρι την παύση της ερωτικής διέγερσης», μας εξηγεί ο χειρουργός ουρολόγος Δρ. Νικόλαος Γ. Κατσένης.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα συχνή παθολογία μεταξύ των ανδρών σε όλο τον κόσμο και έχει σημαντικά αρνητικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής τόσο των ίδιων όσο και των συντρόφων τους. Η συχνότητα της στυτικής δυσλειτουργίας σχετίζεται με τη γήρανση καθώς και με συννοσηρότητες, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτη, μεταβολικό σύνδρομο, υπερλιπιδαιμία και η υπέρταση.
«Στην πραγματικότητα αυτό σημαίνει ότι στις πλείστες περιπτώσεις η αιτία είναι αγγειακή, οφείλεται δηλαδή σε βλάβη των αγγείων που “γεμίζουν” με αίμα το πέος ώστε να επιτευχθεί μια ικανή στύση. Υπάρχουν, ωστόσο, και αιτίες που αφορούν στον τρόπο ζωής, οι οποίες μπορούν να προληφθούν. Τέτοιες είναι το κάπνισμα, η κατάχρηση αλκοόλ και η παχυσαρκία. Η αποφυγή αυτών αποτελούν και τις αρχικές συστάσεις για τη θεραπεία της στυτικής δυσλειτουργίας. Κατ’ επέκταση αλλαγές στον τρόπο ζωής που οδηγούν σε συνήθειες που είναι ωφέλιμες για την καρδιά, όπως η υγιεινή διατροφή, η καρδιαγγειακή άσκηση και η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους, συμβάλλουν επίσης στη βελτίωση των συμπτωμάτων», προσθέτει.
Είναι πια σαφές ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα και η αγγειογενής στυτική δυσλειτουργία μοιράζονται κοινούς παράγοντες κινδύνου. Η εμφάνιση της τελευταίας θεωρείται σύμπτωμα πιθανού επικείμενου εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου, η κατάληξη των οποίων μπορεί να είναι μοιραία. «Το γεγονός αυτό οφείλει να κινητοποιεί πάντα τον ουρολόγο στο να παραπέμψει τον ασθενή του και σε άλλες ειδικότητες», επισημαίνει.
Το παραπάνω σύμπλεγμα οδηγιών και συστάσεων αποτελεί τη λεγόμενη συντηρητική αντιμετώπιση του προβλήματος. Το επόμενο στάδιο αφορά σε χρήση φαρμάκων, όπως οι αναστολείς της φωσφοδιεστεράσης 5 (PDE5Is), σε ενδοπεϊκές ενέσεις και σε τοποθέτηση πεϊκής πρόθεσης. Η αποτελεσματικότητα των συγκεκριμένων θεραπειών είναι καλά τεκμηριωμένη, ωστόσο καμία δεν θεραπεύει την αιτία της στυτικής δυσλειτουργίας ούτε μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. «Αντιθέτως, η θεραπεία με κρουστικά κύματα χαμηλής έντασης (LI-ESWT), η οποία εφαρμόζεται στο πέος των ασθενών με αγγειακή στυτική δυσλειτουργία, βελτιώνει την ποιότητα της στύσης, προκαλώντας αγγειογένεση εξαιτίας της διέγερσης ενδοκυτταρικών και εξωκυτταρικών μηχανισμών», επισημαίνει ο Δρ. Κατσένης.
Η επιβεβαίωση για την ασφάλεια και αποδοτικότητα των κρουστικών κυμάτων προέρχεται από πλήθος μελετών που έχουν διεξαχθεί. Όλες οι αξιολογήσεις έχουν δείξει θετικά αποτελέσματα, με βελτίωση του βαθμού σκληρότητας σε σχέση με τη βασική μέτρηση, και αύξηση της ικανότητας διείσδυσης. Ορισμένες έχουν τεκμηριώσει την υποκειμενική βελτίωση της στυτικής λειτουργίας μετά από εξωσωματική θεραπεία κρουστικών κυμάτων χαμηλής έντασης (LI-ESWT), ενώ άλλες έχουν αξιολογήσει αντικειμενικά δεδομένα. Μία εξ αυτών, αξιολόγησε την αιμοδυναμική του πέους πριν από την εφαρμογή LI-ESWT και 3 μήνες μετά απ’ αυτήν, σε ασθενείς με αγγειακή στυτική δυσλειτουργία, προσφέροντας τόσο αντικειμενική και υποκειμενική τεκμηρίωση της αξίας αυτής της νέας μεθόδου θεραπείας.
Τα ευρήματά της επιβεβαιώνουν την ευεργετική επίδραση του LI-ESWT στην αιμοδυναμική του πέους και την ευεργετική επίδραση αυτής της θεραπείας τουλάχιστον έως 12 μήνες. Πιο συγκεκριμένα, σ’ αυτή τη διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη μελέτη οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Οι ασθενείς της πρώτης υποβλήθηκαν σε LI-ESWT, ενώ οι ασθενείς της δεύτερης σε μια εικονική θεραπεία (placebo). Σε όλους του ασθενείς πραγματοποιήθηκε triplex (έγχρωμο υπερηχογράφημα ροής) πέους από τον ίδιο ερευνητή πριν από τη θεραπεία και 3 μήνες μετά. Η δημογραφική ανάλυση, το Διεθνές Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης των υποκειμενικών Συμπτωμάτων Στυτικής λειτουργίας (IIEF-ED) και η κλινικά ελάχιστη σημαντική διαφορά αξιολογήθηκαν πριν και 1, 3, 6, 9 και 12 μήνες μετά τη θεραπεία.
Τα ευρήματα κατέδειξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στις αιμοδυναμικές παραμέτρους του πέους της πρώτης έναντι της δεύτερης ομάδας. Παρατηρήθηκε αύξηση στη μέση μέγιστη συστολική ταχύτητα στο 56,7% έναντι 12,5% τον 1ο μήνα, στο 56,7% έναντι 12,5% τον 3ο μήνα, στο 63,3% στους 6 μήνες, στο 66,7% έναντι 31,3% τον 9ο μήνα και 75% έναντι 25% τον 12ο μήνα. Η μέση μέγιστη συστολική ταχύτητα αυξήθηκε στις δύο ομάδες κατά 4,5 και 0,6 cm / s αντίστοιχα, διαφορά που πρακτικά δηλώνει τη διαφορά μεταξύ ενός σκληρού έναντι ενός μαλακού πέους, ανίκανου για διείσδυση.
Η εφαρμογή των κρουστικών κυμάτων είναι εξαιρετικά απλή, διαρκεί 15-20 λεπτά, είναι απολύτως ανώδυνη και πραγματοποιείται χωρίς αναισθησία. Συνολικά απαιτούνται 12 συνεδρίες, που γίνονται στο ιατρείο του ανδρολόγου, 1-2 φορές την εβδομάδα.
Σύμφωνα με τους ειδικούς η επιτυχία των κρουστικών κυμάτων βασίζεται στην ασφάλεια και την ευκολία εφαρμογής της μεθόδου, καθώς είναι η μοναδική που επιδιώκει να τροποποιήσει την παθοφυσιολογία της νόσου. Τα αποτελέσματα είναι τόσο ενθαρρυντικά που ορισμένοι ανδρολόγοι συστήνουν τη LI-ESWT ως θεραπεία εκλογής για τους ασθενείς άνω των 40 με στυτική δυσλειτουργία, δεδομένου ότι το LI-ESWT έχει ήδη συμπεριληφθεί στις κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείρισή της.
«Η ασφάλεια της εφαρμογής των κρουστικών κυμάτων αποδεικνύεται και από άλλες μελέτες. Για παράδειγμα σε 8 μελέτες στις οποίες συμμετείχαν 480 ασθενείς, φάνηκε ότι μόλις το 0,4% (δηλαδή 2 ασθενείς) παρουσίασε αίσθηση γαργαλητού στη βάλανο, το 0,1%, (δηλαδή 1 ασθενής) αίσθηση καύσου στα έξω γεννητικά όργανα, το 0,1% υπερευαισθησία στην περιοχή και το 0,2% δερματική αντίδραση στο gel του υπερήχου. Πρόκειται για μια αποτελεσματική μέθοδο αντιμετώπισης της αγγειογενούς στυτικής δυσλειτουργίας, η εφαρμογή της οποίας χαρίζει στους ασθενείς την αυθόρμητη διέγερση και τη φυσιολογική σεξουαλική ζωή τους», καταλήγει ο Δρ. Νικόλαος Κατσένης.
